Stok maliyeti nasıl hesaplanır? Kârı belirleyen sayı
Satış fiyatını herkes bilir, maliyeti çoğu işletme tahmin eder. Alış fiyatı ile gerçek maliyet arasındaki farkı ve değerleme yöntemlerini anlatıyoruz.
Kâr, satış fiyatı ile maliyet arasındaki farktır. Satış fiyatını herkes tam olarak bilir; maliyeti ise çoğu işletme tahmin eder. Bu tahmin yanlışsa, kâr raporu da yanlıştır.
Maliyet, alış fiyatından fazlasıdır
Faturadaki birim fiyat, ürünün size maliyeti değildir. Üzerine eklenmesi gerekenler:
- Navlun / nakliye. Özellikle ithalatta belirleyicidir.
- Gümrük ve vergiler. İndirilemeyen kısımlar maliyete girer.
- Sigorta ve depolama.
- Fire ve hasar. Gelen partinin bir kısmı satılamıyorsa maliyeti kalanlara dağılır.
Bu kalemler parti bazında toplanır ve ürünlere dağıtılır. Dağıtım genellikle tutar veya adet üzerinden yapılır; hangisi seçilirse seçilsin tutarlı olmalıdır.
Değerleme yöntemi: hangi maliyet?
Aynı ürünü farklı zamanlarda farklı fiyatlarla aldıysanız, satıştaki maliyet hangisidir?
| Yöntem | Mantık | Etkisi |
|---|---|---|
| Ortalama maliyet | Bütün girişlerin ağırlıklı ortalaması | Dalgalanmayı yumuşatır |
| FIFO (ilk giren ilk çıkar) | En eski parti önce tükenir | Enflasyonda maliyeti düşük gösterir |
Türkiye'de yaygın kullanım ortalama maliyet yönündedir; ancak seçilecek yöntem ve muhasebe kaydı için mali müşavirinizle çalışmanız gerekir. Buradaki teknik nokta şudur: yöntem sık değiştirilmemelidir, aksi hâlde dönemler karşılaştırılamaz.
Maliyet dönemleri neden var?
Maliyet, her yeni alışta değişir. Geçmiş satışların maliyetinin sonradan değişmesi ise raporları tutarsız hâle getirir: geçen ay 40 ₺ kâr gösteren satış, bugün 25 ₺ gösterebilir.
Bunu önlemek için maliyet dönemsel olarak dondurulur. Satış anındaki maliyet belgeye yazılır ve sonraki alışlardan etkilenmez.
Kesilmiş bir faturanın kârı, sonradan yapılan bir alışla değişmemelidir.
Kanal maliyetleri ayrı hesaplanır
Ürün maliyeti tek başına yetmez. Pazaryerinden satılan bir üründe komisyon ve kargo, bayiye satılan bir üründe iskonto devreye girer. Net kâr, kanal maliyetleri düşüldükten sonra kalan tutardır.
Aynı ürünün B2B, B2C ve pazaryeri kanallarındaki net kârı birbirinden belirgin biçimde farklı olabilir.
Hangi raporlara bakılmalı?
- Stok değer raporu: elde duran stoğun toplam maliyeti
- Maliyet analizi: ürün bazında maliyet değişimi
- Fatura bazlı kâr: satış belgesi düzeyinde gerçek kâr
- Envanter raporu: adet ve değer birlikte
Bu dördü birlikte okunduğunda "hangi ürün gerçekten kazandırıyor?" sorusu cevaplanır.
self4'te stok maliyet dönemleri, maliyet analizi, stok değer ve envanter raporları ile fatura bazlı kâr raporu birlikte çalışır. Özellikleri inceleyin.
Kanalları ayrı ayrı yönetmek zorunda değilsiniz
self4; B2B bayi portalını, B2C mağazayı ve pazaryeri kanallarını tek stok havuzu üzerinde birleştirir. 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz; kredi kartı istemiyoruz.
Ücretsiz deneyin Özellikleri inceleyinİlgili yazılar
Barkod ve stok sayımı: sayım fişi neden şart?
Stok sayımı yılda bir yapılan bir tören değil, düzenli bir kontroldür. Sayım fişi mantığını, kısmi sayımı ve fark analizini anlatıyoruz.
Yazıyı okuyun →Renk-beden varyant yönetimi nasıl kurulur?
Her varyantı ayrı ürün açmak başlangıçta kolaydır, sonra düzeltilemez bir dağınıklık üretir. Doğru varyant yapısını ve barkod ilişkisini anlatıyoruz.
Yazıyı okuyun →Kanal bazlı kârlılık analizi: hangi kanal gerçekten kazandırıyor?
Ciroya bakarak kanal kararı vermek, en çok kazandıran kanalı kapatmaya kadar gidebilir. Kanal bazlı net kâr hesabını ve hangi raporlara bakılacağını anlatıyoruz.
Yazıyı okuyun →